R, S ve B tipi kompanzasyon kabloları, platin ve rodyum esaslı değerli metal termokupl sensörlerden gelen düşük seviyeli termoelektrik sinyalin ölçüm cihazına, kontrol sistemine, PLC termokupl girişine, transmittere veya veri kaydediciye taşınmasında kullanılır. Bu üç termokupl tipi yüksek sıcaklık uygulamalarıyla ilişkilendirilse de sensör alaşımları, referans karakteristikleri ve uygun kompanzasyon kablosu sınıfları aynı değildir.
R ve S tipi sensörlerde platin ile farklı oranlarda platin-rodyum alaşımları kullanılır. B tipinde ise iki termoeleman da farklı oranlarda platin-rodyum içerir. Sensör telleri değerli metal esaslıyken saha bağlantısında kullanılan kompanzasyon kabloları çoğunlukla daha ekonomik ikame alaşımlardan üretilir. Bu nedenle kompanzasyon kablosu, sensör telinin doğrudan devamı değildir; yalnızca tanımlanmış bağlantı sıcaklığı ve tolerans aralığında ilgili termokupl karakteristiğini karşılamaya yardımcı olan özel bir kablodur.
Temel uyumluluk kuralı: Kategori adı R, S ve B tiplerini birlikte gösterse de her kablo üç tipe birden uygun değildir. Mevcut ürün gamındaki R/S Cu/CuNi kablo, R ve S tipi kompanzasyon bağlantıları için tanımlanmıştır. B tipi uygulamada kablonun BC veya üretici tarafından belirtilmiş B uyumlu sınıfta olduğu ayrıca doğrulanmalıdır.
| Termokupl tipi | Pozitif termoeleman | Negatif termoeleman | Genel kullanım bağlamı | Kablo seçim notu |
|---|---|---|---|---|
| R tipi | Platin + yaklaşık %13 rodyum | Platin | Yüksek sıcaklık prosesleri, fırın ve ısıl işlem uygulamaları | RC sınıfı veya üretici tarafından R tipi için belirtilmiş kablo doğrulanmalıdır. |
| S tipi | Platin + yaklaşık %10 rodyum | Platin | Yüksek sıcaklık prosesleri, laboratuvar ve özel endüstriyel ölçümler | SC sınıfı veya üretici tarafından S tipi için belirtilmiş kablo doğrulanmalıdır. |
| B tipi | Platin + yaklaşık %30 rodyum | Platin + yaklaşık %6 rodyum | Çok yüksek sıcaklık prosesleri ve özel fırın uygulamaları | BC veya üreticiye özgü B tipi kompanzasyon yapısı ayrıca doğrulanmalıdır. |
Tablodaki alaşımlar sensörün ölçüm elemanını tanımlar. Kategori altında yer alan kompanzasyon kablolarının iletkenleri ise çoğu durumda bu pahalı platin-rodyum çiftlerinin aynısı değildir. Kablonun doğru çalışması, ikame iletken çiftinin belirli sıcaklık bölgesinde ilgili termokupl tipine karşılık gelen termoelektrik davranışı sağlamasına bağlıdır.
R, S ve B tipi termokupl sensör telleri değerli metal içerir. Ölçüm cihazına kadar aynı platin-rodyum alaşımlarıyla devam etmek teknik olarak mümkün olsa da saha tesisatında yüksek maliyet, mekanik yapı ve kablo tedariki açısından çoğu uygulamada uygun değildir. Bu nedenle sensör bağlantı kafasından veya uygun geçiş noktasından sonra kompanzasyon kablosu kullanılır.
Kompanzasyon kablosundaki ikame alaşımlar yalnızca tanımlı bağlantı sıcaklıklarında sensör devresini doğru biçimde devam ettirmek için seçilir. Kablo, sensör ucunun maruz kaldığı yüksek proses sıcaklığına yerleştirilmemelidir. Bağlantı kutusu, terminal veya geçiş noktası kompanzasyon kablosunun izin verilen sıcaklık bölgesinde kalmalıdır.
İki farklı sıcaklık sınırı vardır: Birincisi R, S veya B tipi termokupl sensörün ölçebildiği proses sıcaklığıdır. İkincisi kompanzasyon kablosunun iletken, izolasyon, ekran ve dış kılıf yapısının dayanabileceği bağlantı bölgesi sıcaklığıdır. Sensörün yüksek sıcaklık kapasitesi, kompanzasyon kablosunun aynı sıcaklığa dayanacağı anlamına gelmez.
IEC terminolojisinde termokupl tip harfinden sonra gelen C, kompanzasyon kablosunu ifade eder. R tipi için RC, S tipi için SC ve B tipi için BC gibi işaretlemeler kullanılabilir. Bazı üreticiler ikame alaşım grubunu veya tolerans sınıfını belirtmek için ek harfler ve rakamlar da kullanır. Bu nedenle yalnızca “R/S kablosu” ifadesiyle karar verilmemelidir.
| İşaretleme | Genel anlamı | Tipik doğrulama | Yanlış varsayım riski |
|---|---|---|---|
| RC | R tipi için kompanzasyon kablosu | İletken çifti, tolerans sınıfı, kablo sıcaklık aralığı ve renk kodu | Her R/S isimli ürünün RC sınıfında olduğu varsayılmamalıdır. |
| SC | S tipi için kompanzasyon kablosu | R/S ortak kullanım beyanı varsa her iki tip için üretici uygunluğu | R ve S sensörleri benzer görünse de sensör alaşımları tamamen aynı değildir. |
| BC | B tipi için kompanzasyon kablosu | B tipi cihaz girişi, üretici kablo yapısı ve izin verilen bağlantı sıcaklığı | R/S için kullanılan Cu/CuNi kablo B tipi için otomatik olarak uygun değildir. |
R ve S tipi için bazı üreticiler aynı Cu/CuNi esaslı kompanzasyon kablosunu her iki tipte de kullanım için sunabilir. Böyle bir üründe R ve S uyumluluğu teknik föyde açıkça belirtilmelidir. B tipi için ise farklı kompanzasyon yapıları kullanılabildiğinden, R/S kablosunun B hattında kullanılması yalnızca kategori isminden hareketle kabul edilmemelidir.
Mevcut ürün gamında bulunan R/S Tipi Cu/CuNi Metal Örgü Ekranlı Teflon Kompanzasyon Kablosu 2x0,22 mm², R ve S tipi termokuplların uygun saha bağlantılarında kullanılmak üzere tanımlanmış çok telli bir kompanzasyon kablosudur. Ürün platin-rodyum sensör teli değildir; pozitif damarda bakır, negatif damarda CuNi esaslı kompanzasyon alaşımı kullanır.
| Özellik | Mevcut ürün bilgisi | Uygulama anlamı |
|---|---|---|
| Uyumlu tip | R ve S tipi | B tipi için uygunluk beyanı içermez. |
| İletken çifti | Cu / CuNi | Değerli metal sensör teli değil, kompanzasyon alaşımıdır. |
| Damar / kesit | 2x0,22 mm² | İki kutuplu termokupl ölçüm devresi için iki damar. |
| İletken konstrüksiyonu | Her damarda 7x0,20 mm çok telli yapı | Pano ve saha montajında solid tele göre daha kolay şekillendirme. |
| İzolasyon | PTFE / “teflon” olarak tanımlanan yapı | Kesin polimer türü ve sıcaklık sınırı teknik föyden doğrulanmalıdır. |
| Ekran | Metal örgü ekran, ayrı drenaj teli yok | Elektriksel gürültünün etkisini azaltmaya yardımcı olur; ağır mekanik zırh değildir. |
| Renk düzeni | Turuncu pozitif, beyaz negatif | IEC R/S renk düzeniyle uyumlu işaretleme; bağlantıda etiket ve polarite de kontrol edilmelidir. |
| Satış şekli | Metre | İstenen hat uzunluğuna göre sipariş verilebilir; kesim ve iade şartları ürün sayfasından kontrol edilmelidir. |
B tipi termokupl, R ve S tiplerinden farklı bir platin-rodyum çiftine ve farklı termoelektrik karakteristiğe sahiptir. B tipi devrenin düşük sıcaklık bölgesindeki davranışı da R ve S tiplerinden farklıdır. Bu nedenle B tipi bağlantılarda üreticinin önerdiği BC sınıfı, iletken çifti, bağlantı sıcaklığı, cihaz girişi ve terminal yöntemi birlikte kontrol edilmelidir.
Bazı B tipi kompanzasyon ürünlerinde iki bakır iletkenli yapılar görülebilir; başka ürünlerde üreticiye özgü farklı tanımlar bulunabilir. Bu durum, herhangi bir standart bakır kablonun B tipi için uygun olduğu anlamına gelmez. Kablonun B tipi kompanzasyon amacıyla üretildiği ve izin verilen bağlantı sıcaklığı açıkça belgelenmelidir.
B tipi için kritik uyarı: R/S Cu/CuNi kompanzasyon kablosunu B tipi sensör hattında kullanmayın. Ürün başlığında veya teknik föyünde B, BC ya da eşdeğer üretici uyumluluğu açıkça belirtilmiyorsa kablo B tipi için uygun kabul edilmemelidir.
IEC renk düzeninde R ve S tipi kompanzasyon kablolarında pozitif damar ve dış kılıf için genel olarak turuncu, negatif damar için beyaz kullanılır. B tipi için pozitif damar ve dış kılıf gri, negatif damar ise beyaz olarak işaretlenebilir. ANSI, eski DIN, JIS veya üreticiye özgü düzenlerde renkler değişebilir.
| Tip | IEC pozitif renk | IEC negatif renk | IEC dış kılıf | Kontrol yöntemi |
|---|---|---|---|---|
| R | Turuncu | Beyaz | Turuncu | RC işareti, polarite etiketi ve üretici föyü |
| S | Turuncu | Beyaz | Turuncu | SC işareti, polarite etiketi ve üretici föyü |
| B | Gri | Beyaz | Gri | BC işareti ve B tipi cihaz/sensör dokümanı |
Renk kodu montajı kolaylaştırır ancak tek başına kesin teknik doğrulama değildir. Eski tesislerde kablo rengi solmuş olabilir, farklı standartlarda üretilmiş kablolar aynı panoda bulunabilir veya bakım sırasında damarlar yanlış etiketlenmiş olabilir. Kablo baskısı, ürün kodu, alaşım bilgisi, termokupl tipi ve cihaz terminal işaretleri birlikte kontrol edilmelidir.
Floropolimer izolasyonlar; elektriksel yalıtım, kimyasal dayanım, düşük nem emilimi ve sıcaklık etkili ortamlarda kullanım amacıyla tercih edilebilir. Ürün adlarında “teflon” kelimesi yaygın biçimde kullanılsa da bu kelime kesin olarak PTFE, PFA veya FEP yapısını belirtmez. Her polimerin mekanik, termal ve işleme özellikleri farklıdır.
Kablonun kesin sıcaklık sınırı yalnızca izolasyon malzemesinin genel katalog değerinden çıkarılmamalıdır. İletken, damar izolasyonu, dış kılıf, ekran, ek noktası, terminal, rakor ve montaj şekli birlikte değerlendirilmelidir.
Termokupl devresi mikrovolt ve milivolt seviyesinde sinyal taşıdığı için motor, inverter, kontaktör, rezistans güç hattı, röle, kaynak makinesi ve yüksek akım kablolarından kaynaklanan elektriksel gürültüden etkilenebilir. Metal örgü ekran, ölçüm damarlarının çevresinde iletken bir katman oluşturarak bu etkilerin azaltılmasına yardımcı olur.
Ekran, paraziti tamamen ortadan kaldırmaz. Kablo güzergâhı, ekran kapsama oranı, ekranın terminalde nasıl sonlandırıldığı, topraklama mimarisi ve cihaz girişinin tasarımı sonucu belirler. Ekran pozitif veya negatif termokupl terminaline bağlanmamalıdır.
Mevcut R/S ürününde ayrı drenaj teli bulunmaz. Bağlantı gerekiyorsa metal örgü uygun biçimde toplanmalı, ölçüm damarlarıyla temas etmemeli ve cihaz veya pano projesinde belirtilen ekran/şase noktasında sonlandırılmalıdır. Çoğu uygulamada tek noktadan sonlandırma tercih edilse de kesin yöntem tesisin EMC ve topraklama projesine göre belirlenmelidir.
Hayır. Metal örgü ekranın temel görevi elektromanyetik gürültünün ölçüm hattına etkisini azaltmaktır. Çelik örgü blendaj ise ağırlıklı olarak sürtünme, yüzey teması ve hafif mekanik etkilere karşı yardımcı koruma sağlar. Bazı kablolarda aynı örgü hem sınırlı ekranlama hem de fiziksel destek sunabilir; ancak ürünün hangi amaçla tasarlandığı teknik föyden anlaşılmalıdır.
Elektriksel ekran ağır hizmet tipi zırh değildir. Ezilme, keskin kenar, yoğun çekme, sürekli hareket veya darbe bulunan güzergâhlarda kablo ayrıca kanal, spiral, boru veya uygun mekanik koruma içinde taşınmalıdır.
2x0,22 mm², kabloda pozitif ve negatif olmak üzere iki ölçüm damarı bulunduğunu ve her damarın yaklaşık 0,22 mm² nominal iletken kesitine sahip olduğunu gösterir. 7x0,20 mm ise her damarın 0,20 mm çapında yedi ince telin birlikte bükülmesiyle oluşturulduğunu ifade eder.
Çok telli yapı, kablonun terminale yönlendirilmesini ve montaj sırasında şekillendirilmesini kolaylaştırır. Ancak bu ifade kablonun sürekli hareketli robotik uygulamalara uygun olduğunu göstermez. Tekrarlı bükülme, minimum bükme yarıçapı ve hareket ömrü ayrı teknik özelliklerdir.
Kullanım alanı listesi genel rehberdir. Termokupl tipi, sensör başlığı, bağlantı kutusu sıcaklığı, atmosfer, kablo güzergâhı, elektriksel gürültü, kimyasal temas ve mekanik yükler birlikte incelenmelidir.
R, S veya B tipi kompanzasyon kablosu için doğru ürün ve fiyat değerlendirmesi yapılabilmesi adına aşağıdaki bilgilerin birlikte iletilmesi gerekir:
Ürün seçimini hızlandırın: Sensör tipini, kablo üzerindeki yazıyı, damar renklerini, bağlantı cihazını ve istenen metrajı paylaşın. R/S ortak kompanzasyon kablosu ile B tipi kablo arasındaki uygunluk teknik verilere göre kontrol edilsin.
Bazı ürünler üretici tarafından hem R hem S tipi için ortak kullanıma uygun olarak tanımlanır. Mevcut Cu/CuNi ürün bu şekilde R/S uyumlu olarak sunulmaktadır. Ancak her kablonun iki tipe de uygun olduğu varsayılmamalı; ürün kodu, sınıfı ve teknik föyü kontrol edilmelidir.
Hayır, ürün dokümanında B tipi uygunluğu açıkça belirtilmiyorsa kullanılamaz. B tipi için BC veya üretici tarafından tanımlanmış B uyumlu kompanzasyon kablosu seçilmelidir.
Hayır. Her iki tipte negatif termoeleman platin esaslıdır; pozitif termoelemandaki rodyum oranları farklıdır. Bu nedenle sensör tipinin cihazda ve bağlantı sisteminde doğru tanımlanması gerekir.
B tipi termokuplda iki termoeleman da platin-rodyum esaslıdır; pozitif ve negatif bacaklarda farklı rodyum oranları bulunur. Kompanzasyon kablosu ise sensör telinin aynı değerli metal çifti olmak zorunda değildir.
Hayır. Cu/CuNi yapı kompanzasyon kablosudur. Ölçüm ucu oluşturmak veya sensör elemanı üretmek için platin-rodyum termokupl telinin yerine kullanılmamalıdır.
R ve S tipi termokupllar için kompanzasyon kablosu sınıflarını ifade eder. Ek harfler ve tolerans işaretleri üretici veya standarda göre daha ayrıntılı kablo sınıfını gösterebilir.
B tipi termokupl için kompanzasyon kablosu tanımıdır. Kablonun B tipi bağlantı sıcaklığına ve cihaz sistemine uygunluğu teknik föyden doğrulanmalıdır.
IEC düzeninde R ve S tipi için turuncu damar pozitif, beyaz damar negatif olarak kullanılır. Farklı renk standartlarında düzen değişebileceğinden kablo baskısı ve üretici şeması da kontrol edilmelidir.
IEC düzeninde B tipi için pozitif damar ve dış kılıf gri, negatif damar beyaz olarak işaretlenebilir. Renk tek başına teknik sınıf doğrulaması değildir.
Motor, inverter, kontaktör ve güç kablolarından kaynaklanan elektriksel gürültünün düşük seviyeli ölçüm sinyaline etkisini azaltmaya yardımcı olur. Doğru güzergâh ve ekran sonlandırması yine gereklidir.
Hayır. Temel işlevi elektriksel ekranlamadır. Ağır mekanik darbe veya ezilme riski için ayrıca koruyucu kanal, spiral ya da zırhlı yapı seçilmelidir.
Evet. Örgü uygun biçimde toplanarak ekran terminaline bağlanabilir. Örgü tellerinin pozitif veya negatif ölçüm damarlarına temas etmemesine dikkat edilmelidir.
Kabloda iki ölçüm damarı bulunduğunu ve her damarın yaklaşık 0,22 mm² nominal kesite sahip olduğunu gösterir. Bu iki damar termokupl devresinin pozitif ve negatif kutuplarıdır.
Her damarın 0,20 mm çapında yedi ince telden oluştuğunu belirtir. Çok telli yapı, sabit saha ve pano montajında kablonun daha kolay yönlendirilmesine yardımcı olur.
Yalnızca kablo teknik föyü bu sıcaklığa ve ortama açıkça izin veriyorsa kullanılabilir. Genellikle platin-rodyum sensör, uygun koruyucu seramik veya metal yapı içinde sıcak bölgede bulunur; kompanzasyon kablosuna daha düşük sıcaklıktaki bağlantı noktasında geçilir.
Kontrolsüz biçimde yapılmamalıdır. Ek noktasındaki metal geçişleri ve sıcaklık farkları ölçüm hatası oluşturabilir. Termokupl tipine uygun kompanzasyon kablosu, konnektör ve terminal kullanılmalıdır.
Tek bir genel değer verilemez. İletken sınıfı, izolasyon polimeri, dış kılıf, ekran, terminal ve montaj şartları birlikte değerlendirilir. Ürün teknik föyündeki sürekli çalışma ve kısa süreli maruz kalma değerleri esas alınmalıdır.
Hayır. Termokupl tipi, kablo sınıfı, kesit, metraj, izolasyon, ekran, renk standardı ve ortam sıcaklığı belirtilmelidir. B tipi taleplerde B/BC uygunluğu ayrıca yazılmalıdır.
Teslimat, özel kesim, iade ve değişim şartları için Satış Politikası sayfasını inceleyebilirsiniz.
TR
Engilish
